Ubuntu sunucu kurulumu ve yönetimi, sunucuların yapılandırılmasından, bakımına kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Bu adımları takip ederek Ubuntu sunucusunu kurabilir ve yönetebilirsiniz.
1. Ubuntu Sunucusu Kurulumu
a. ISO Dosyasını İndirme
Ubuntu sunucu kurulumuna başlamak için Ubuntu'nun sunucu sürümünü indirmeniz gerekecek:
- Ubuntu Server ISO dosyasını resmi Ubuntu sitesinden indirin.
b. Kurulum Medyası Oluşturma
ISO dosyasını bir USB sürücüsüne yazmak için:
- Windows kullanıcıları için Rufus veya Linux kullanıcıları için dd komutunu kullanabilirsiniz.
c. Sunucuya Kurulum Yapma
- Sunucuyu veya sanal makineyi başlatın.
- BIOS/UEFI'den USB sürücüsünü önyükleme cihazı olarak ayarlayın.
- Ubuntu sunucu kurulumu başlayacaktır. Kurulum ekranında dil seçimi, ağ ayarları, disk bölümlendirme ve kullanıcı oluşturma işlemleri yapılacaktır.
d. Ağ Ayarları
- Kurulum sırasında ağ ayarlarınızı manuel veya otomatik (DHCP) olarak yapılandırabilirsiniz.
e. Disk Bölümlendirme
- Genellikle "Guided - Use entire disk" seçeneği ile disk bölümlendirme işlemi otomatik olarak yapılabilir. Ancak, özel yapılandırmalar için manuel bölümleme de yapılabilir.
f. Paket Seçimi
Kurulum sırasında sunucunuza ihtiyaç duyacağınız yazılımlar ve paketler seçilebilir (örneğin, OpenSSH, LAMP, vs).
g. Kurulumu Tamamlama
- Kurulum tamamlandığında, sistemin yeniden başlatılması istenecektir. Sunucu açıldığında, oluşturduğunuz kullanıcıyla giriş yapabilirsiniz.
2. Ubuntu Sunucusunun Yönetimi
a. Sisteme Giriş Yapma
- Sunucuya giriş yapmak için terminal veya SSH kullanabilirsiniz:
ssh user@sunucu_ip_adresi
b. Yazılım Güncellemeleri
Sunucuyu güvenli ve güncel tutmak için düzenli olarak yazılım güncellemeleri yapmanız gerekecek.
- Tüm paketleri güncellemek için:
sudo apt update && sudo apt upgrade -y
c. Firewall Ayarları
Ubuntu sunucusunda genellikle ufw (Uncomplicated Firewall) kullanılır:
- Firewall'u etkinleştirmek için:
sudo ufw enable - SSH erişimini engellemeyen güvenlik duvarı ayarlarını yapmak için:
sudo ufw allow ssh
d. Kullanıcı ve İzinler
Yeni kullanıcı eklemek için:
sudo adduser yeni_kullanici
Kullanıcıyı sudo yetkileriyle atamak için:
sudo usermod -aG sudo yeni_kullanici
e. Hizmetleri Yönetme (Systemd)
Ubuntu'da sistem hizmetlerini yönetmek için systemd kullanılır. Örnek olarak bir servisi başlatma, durdurma veya yeniden başlatma:
- Servisi başlatmak:
sudo systemctl start servis_adı - Servisi durdurmak:
sudo systemctl stop servis_adı - Servisin durumunu kontrol etmek:
sudo systemctl status servis_adı
f. Log Yönetimi
Sunucu loglarını kontrol etmek için:
sudo journalctl -xe
g. Disk ve Depolama Yönetimi
Disk kullanımını görmek için:
df -h
Bir disk bölümünü formatlamak için:
sudo mkfs.ext4 /dev/sda1
h. Yedekleme
Yedekleme işlemleri için rsync, tar gibi araçlar kullanılabilir. Basit bir yedekleme örneği:
sudo rsync -avz /source_directory /backup_directory
i. Uygulama ve Web Sunucusu Kurulumu
Örneğin, Apache web sunucusu kurmak için:
sudo apt install apache2 sudo systemctl enable apache2 sudo systemctl start apache2
j. Veritabanı Sunucusu Kurulumu
MySQL veya PostgreSQL kurulumları için:
- MySQL kurulum örneği:
sudo apt install mysql-server sudo systemctl enable mysql sudo systemctl start mysql
k. Zamanlama ve Görev Yönetimi
Sunucuda belirli aralıklarla görev çalıştırmak için cron kullanılır:
- Cron job eklemek için:
crontab -
